شعر ديگر شاعران ديگر : پرويز اسلامپور
ساعت ۸:۳٠ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٥ آبان ،۱۳۸٢  

 

شعر ديگر شاعران ديگر : پرويز اسلامپور

 

پرويز اسلامپور خوش اقبال ترين شاعران اين گروه در چاپ كتاب بود. از او چهار كتاب شعر در دست است كه نگارنده دو تاي آنها را در اختيار دارد . عناوين اين چهار كتاب به قرار زير است :

 

     » وصلت در منحني سوم  «1346 تهران

       » نمك و حركت وريد « 1347 تهران

      » سطح شبح در سفر پاك  1349

        » پس حس خداوند نجاتم مي دهد « 1349 تهران

 

اسلامپور را شايد بتوان حجمي ترين شاعر اين گروه دانست ؛ حشر و نشر دائم او با يدالله رويايي و دفاع هميشگي او از شعر حجم او را پس از رويايي به عنوان محكمترين و ثابت قدم ترين مدافع و تئوريسين شعر حجم معرفي مي كند . رويايي درباره او گفته است : » در دوره هاي مختلف شيوه هاي بياني مختلفي را تجربه مي كند و در بعضي موفق و راضي و در بعضي ديگر لجوج و جستجوگر پيش مي رود . «

خود پرويز اسلامپور در باب تاثيرپذيريها و دلبستگي هاي ادبي اش از مولوي ،  رويايي  ،فريدون رهنما و بهمن فرسي نام برده .

اصولا شعر اسلامپور از شعر تمام شاعران اين گروه ( و حتي از شعر خود رويايي هم ) پيچيده تر و غامض تر بود كه در مواردي اين پيچيدگي به تعقيد هم مي گرائيد . براي نمونه به اين شعر او توجه كنيد :

 

ذائقه ي كوفته ي كوير

زير سم ماه

اينك چه شوكتي از سنگر

هنگام كه دشت

روياي نمك را / در فك نعنا

                                  خرد مي كند

ذائقه ي خوابزده ي گوزن

كه تا ظهر باطل

                   سم مي كشد

                                                             (از نمك و حركت وريد بي شماره صفحه ) 

 

تخيل اسلامپور ، تخيل منحصربه فردي بود و تاثير كار او را مي توان بر اشعار هوشنگ صهبا (انسان شيشه اي) و احمدرضا چه كه ني ( نفس زير لختگي )مشاهده كرد . هرچند آنها تاثير اسلامپور را در شعرشان تبديل به تصنع كردند و به مهارت تكنيكي و قدرت بياني او هم دست نيافتند .

يكي از مهمترين ويژگي هاي مضموني شعر اسلامپور كه او را با ساير شاعران اين گروه هم رديف مي كند علاقه ي او به پرداختن به شخصيت هاي اساطيري داستان هاي شاهنامه است ( همانند بهرام اردبيلي ، هوشنگ چالنگي ، محمود شجاعي ) و الحق كه در اين زمينه شعرهايش از بقيه آنها خواندني تر است ، براي نمونه به اين شعر او توجه كنيد :

 

چشمهاي فصل

آمده از هيولاي سنگ

تا فراخي ازدحام زخم

                                كودن

سياووش از ديارهاي طبيعي مي آيد

                               از ديارهاي مطهر -

تا در اعماق فصلهاي جادوگر

چاله هاي مستور مردگان ترديد را

                                               نبش كند .

 

تاثير فريدون رهنما بر شش شاعر اين گروه و هم بر شاعران موج نويي ديگري نظير محمدرضا اصلاني ، اميرحسين رسائل ( كه به تازگي مرحوم شد )، هوشنگ آزادي ور و انكارناپذير است . احمد شاملو درباره  رهنما گفته است :

» حق رهنما بر گردن شعر معاصر فارسي ، مثل حق گمشده كريستف كلمب بر آمريكاست . « ( نقل از حافظه )

و سهم رهنما در توجه دادن و سوق دادن فكر شاعران اين گروه به اساطير كهن ايراني و اشعار شاعران كهن خاصه شاهنامه فردوسي انكارناپذير است . رهنما خود از شيفتگان فردوصسي و شاهنامه بود .

يكي از تجربيات پرويز اسلامپور شعر سرودن دو نفره ( همراه با يك شاعر ديگر) بود . كه از آن ميان دو نمونه با يدالله رويايي و بيژن الهي در دست است . به اين شعر كه دستكار پرويز اسلامپور با يدالله رويايي است ، توجه كنيد :

 

مي پرد با پر پوست

گوشت ،

برهنه حرمت گوشت را

مي گوئي

وقتي كه با تني از پر

عزيمت پوستم را

پرواز مي دهي .

                                                           ( لبريخته 52 )

 

اسلامپور علاقه وافري هم به نمايشنامه نويسي داشت و از بهمن فرسي به عنوان يكي از كساني كه به او دلبستگي دارد ، نام برده بود . و در آخر كتاب » وصلت در منحني سوم « تبليغ نمايشنامه » شعري در سه پرده « آگهي شد كه البته روي چاپ نديد .

همانگونه كه در ابتداي اين مقال گفتيم ، اسلامپور را بايد بعد از رويايي پي گيرترين و سر سخت ترين مدافع شعر حجم به شمار آورد . هرچند حرفها و گفتگوهايش در اين باره با رويايي تا حدي مبهم بود و زبان رويايي در نقد و تشريح تئوري هاي اين گروه ، با همه ي غموض دربرابر زبان نقد اسلامپور ساده و روان به نظر مي رسيد . به عنوان مثال اسلامپور در بيانيه ي شعر حجم مي نويسد :

 

» حجم سكوي پرتاب است ، و ظرفيت پرتاب هاي دور جهان هاي ناپيداي شعر .«

» پرش از حجم ، روحانيت افتادن است ، و حجم فضاي اين روحانيت . به مثابه آن نيروي جادويي ايماني است كه پرش هاي سفينه هاي دورپرواز را در اراده ي خداوندي مي آورد .«

( بررسي كتاب ، شماره ي 4 )

 

كه در واقع كلامي خودبسنده است و حالت تبليغي آن بيشتر از حالت روشنگرانه يا القايي آن است .

 

دل

پذيرشي برين استخوان

كه نمي سوزد ، بل

خود مرهمي است بر حسد

 

شاهزاده دعا به بازوش بست و

مرد ديواني نگيني درشت

                                   به سينه ش

و ديگر ، نور را به سابقه ي ذهن

روشنا نپندار

اين تيره گي را ، به ارمغان روزي بايسته ،

                                                        بپذير

پس كيست تا به نگيني رامش كني و

به آغلي

                 سر بر آستان آوريش

و آن سان دست بر گلوش بدار

 تا لرزه هاي تن من

زورق حركتي باشد ، كه به خسرانه پيش مي تازد ، و بندر

به حركتي نارسا

                 زنگ برمي دارد

و در اين حال

كوليان را ، نيز ـ

                        از ياد مبر

چشم در چشم ، و گلوش كه مي درد زير بار نگيني و آيه يي ـ

و اينك قلبش

كه با دو راه سياه و سرخ

                                 چه به ژرفا مي رود

ايني به سياه ، كه به جهنم بازوش تب ، و

آني سرخ ، كه حركت را به نياز

 

و من دانستم ، بر بستر خون و نجات

ديوانه ترين زنگوله

                 به گوشهاش مي نوازد

و اين به آن مي ماند

كه دشنه يي برگيري و قلبي بكاري

                                                           خود از اين كف ، پس

                                                           زنگارم ،

                                                           نگيني زرد و نامي مركب

                                                                                                 بر آن باشد

                                                           كه بر انگشت نهي و حكم راني .

 

( نقل از دفترهاي روزن ، شماره 3 )

 

 

غلامرضا صراف    

دوستان عزيز با عرض معذرت از اينکه مدت زيادی بود که آپديت نکرده بودم همانطور که قول داده بودم قسمتی ديگر از مقاله (شعر ديگر شاعران ديگر) را تقديم کرديم اميدوارم راضی باشيد . علت دير به دير نوشتنم اين کنکور کارشناسی ارشد لعنتيه (چشم نزنین !!!) عنوان مطلب بعدی اين وبلاگ اينه: ( آيا نادرشاه افشار نقل و نبات به هند برده بود ؟! ) فعلا همين ...


کلمات کلیدی: